Idil

Ilçeye ilk gelen ve yerleşen halkın kim olduğu konusunda çeşitli kaynaklarda değişik bilgilere rastlanılmaktadır. Geçmişte büyük uygarlıkların kurulduğu Mezopotamya bölgesinde yer alan ilçe, değişik tarih devirlerinde çeşitli uygarlıkların etkisi altında kalmış ve her uygarlık bugüne değin izler bırakmıştır. İdil ilçesi tarihi M.Ö.2000'li yıllara kadar gitmektedir. Mardin'in tarihine göre, Antakya'yı, Nusaybin'i ve Midyat'ı kuran Nikkaur adındaki bir kral aynı zamanda İdil'i de kurmuştur. İlk adı Zarih idi. Bu kelime Arapça olup, "ekici" demektir. M.Ö. 2000'li yıllarda bu beldeye yerleşmiş olan Zapdey adındaki bir bey yöreye kendi adını vermiştir. Böylece bir süre beldenin ismi "Beyt Zapdey" yanı "Zapdey'in evi" olarak kalmıştır. Bölgede sırasıyla Gutiler, Asurlar ve Aramiler hüküm sürmüştür. MÖ 6. yüzyıla kadar bölge Zarih adıyla anılmaktaydı. M.Ö. 600 yıllarında Persler burayı istila ettikten sonra Hazağ (Hazak) ismini vermişlerdir. Hazak Farsça olup, cesur, mert demektir. Mezkur tarihlerde Kral Şabur adındaki Pers kralı binlerce askerle burayı istila ederek 10.000 (onbin) esiri beraberinde götürerek öldürmüştür. M.Ö. 311 yılında Pers İmparatoru Darius'un Büyük İskender'e yenilmesiyle bu bölgede Hellenizmin etkisi altına girmiştir.